hoatuy 
Tại Việt Nam, dữ liệu về chủ động và thụ động không cho ra kết luận một chiều như thị trường Mỹ. Năm 2025, không một quỹ mở cổ phiếu nội địa nào vượt được VN-Index, với mức sinh lời bình quân nhóm quỹ cổ phiếu chỉ đạt 18,2% so với 40,9% của chỉ số. Nhưng giai đoạn 2020–2024, phần lớn quỹ mở lại có hiệu suất vượt VN-Index. Bài này trình bày số liệu và giải thích vì sao bức tranh lại đảo chiều như vậy.
Số liệu trong bài tổng hợp từ FiinTrade, Fmarket, VnExpress và các báo tài chính trong nước, cập nhật đến đầu năm 2026. Việt Nam chưa có báo cáo SPIVA riêng, nên không tồn tại một thống kê chuẩn hóa dài hạn như thị trường Mỹ. Về bối cảnh quốc tế, xem bài vì sao phần lớn quỹ chủ động thua chỉ số trong dài hạn.
Năm 2025: quỹ chủ động thua đậm
Năm 2025 là một năm đặc biệt của chứng khoán Việt Nam. VN-Index tăng khoảng 40,9%, cao hơn hẳn mức 12,1% của năm 2024.
Nhưng các quỹ chủ động không theo kịp. Theo thống kê của FiinTrade, nhóm quỹ cổ phiếu ghi nhận mức sinh lời bình quân 18,2% trong năm 2025, kém xa chỉ số chung. Thống kê của VnExpress trên 26 quỹ mở cổ phiếu cho kết quả tương tự: hiệu suất trung bình 15,45%, và không quỹ nào vượt được VN-Index.
Nhóm dẫn đầu vẫn có kết quả tốt về mặt tuyệt đối. Theo dữ liệu Fmarket, BVFED của Bảo Việt Fund đạt khoảng 36,8%, DCDS của Dragon Capital khoảng 32,8%, MAGEF khoảng 30,7%. Đáng chú ý là BVFED tập trung đầu tư vào rổ VN30, tức gần với cách tiếp cận chỉ số hơn nhiều quỹ chủ động thuần túy khác.
Một thống kê khác từ FiinTrade vào tháng 10/2025 cho thấy 17 trong số 19 quỹ mở cổ phiếu có quy mô trên 500 tỷ đồng có hiệu suất thấp hơn VN-Index tính từ đầu năm.
| Chỉ tiêu (năm 2025) | Kết quả | Nguồn |
|---|---|---|
| VN-Index | +40,9% | FiinTrade |
| VN-Index nếu loại nhóm cổ phiếu Vingroup | khoảng +10,6% | Fmarket |
| Bình quân nhóm quỹ cổ phiếu | +18,2% | FiinTrade |
| Bình quân 26 quỹ mở cổ phiếu | +15,45% | VnExpress |
| Quỹ mở cổ phiếu có hiệu suất cao nhất | BVFED, khoảng +36% | Fmarket / VnExpress |
| Số quỹ mở vượt VN-Index | 0 | VnExpress |
Lưu ý: con số hiệu suất từng quỹ chênh nhẹ giữa các nguồn (ví dụ BVFED được ghi nhận 35,7% hoặc 36,77% tùy nguồn) do khác biệt về ngày chốt và cách tính. Khi so sánh, hãy dùng cùng một nguồn và cùng khung thời gian, theo quy trình so sánh hiệu suất quỹ.
Vì sao quỹ chủ động thua trong năm 2025?
Câu trả lời ngắn: đà tăng của thị trường tập trung vào một nhóm rất hẹp mà phần lớn quỹ không nắm giữ.
Đây là con số quan trọng nhất trong toàn bài: nếu loại trừ nhóm cổ phiếu liên quan đến Vingroup, VN-Index năm 2025 chỉ tăng khoảng 10,6% thay vì 40,9%. Nghĩa là gần ba phần tư mức tăng của chỉ số đến từ một nhóm cổ phiếu duy nhất.
Hình dung như một lớp học có 30 học sinh, điểm trung bình cả lớp tăng vọt vì ba em đạt điểm tuyệt đối, còn 27 em kia chỉ nhích lên chút ít. Một giáo viên dạy kèm cho 20 em ngẫu nhiên trong lớp gần như chắc chắn sẽ có nhóm học sinh tiến bộ chậm hơn mức trung bình chung, dù ông ấy dạy không hề tệ.
Nhiều quỹ chủ động tại Việt Nam theo phong cách đầu tư giá trị, ưu tiên doanh nghiệp có nền tảng cơ bản ổn định và định giá hợp lý. Với triết lý đó, việc phân bổ tỷ trọng lớn vào một nhóm cổ phiếu đang tăng rất nóng thường không phù hợp với quy trình quản trị rủi ro nội bộ của họ. Kết quả là họ đứng ngoài đúng nhóm dẫn sóng.
Điều này minh họa một điểm quan trọng: khi thị trường tăng tập trung vào ít cổ phiếu, quỹ chủ động khó vượt chỉ số hơn, vì bất kỳ danh mục nào đa dạng hơn chỉ số đều bị pha loãng phần đóng góp của nhóm dẫn dắt. Đây cũng là một dạng rủi ro tập trung nằm ngay trong chính chỉ số.
Nhưng giai đoạn 2020–2024 thì ngược lại
Đây là chỗ dữ liệu Việt Nam khác hẳn Mỹ, và cũng là chỗ nhiều bài viết một chiều bỏ qua.
Theo tổng hợp trên báo Diễn đàn Doanh nghiệp, nếu nhìn lại giai đoạn 5 năm 2020–2024, phần lớn quỹ mở cổ phiếu Việt Nam có hiệu suất vượt trội so với VN-Index. Trong các năm 2023–2024, nhiều quỹ mở đạt kết quả tốt hơn đáng kể so với chỉ số chung.
Vì sao? Vài lý do có thể giải thích.
Thị trường Việt Nam vẫn là thị trường cận biên đang chuyển sang mới nổi, với tỷ trọng nhà đầu tư cá nhân rất cao và mức độ nghiên cứu doanh nghiệp còn mỏng so với thị trường phát triển. Trong môi trường như vậy, khả năng tìm ra cổ phiếu bị định giá sai còn tồn tại nhiều hơn. Ngoài ra, cấu trúc VN-Index có đặc thù riêng: chỉ số bị chi phối mạnh bởi một số cổ phiếu vốn hóa siêu lớn, nên việc quỹ lệch khỏi chỉ số có thể tạo ra chênh lệch lớn theo cả hai chiều.
Nói cách khác, cùng một cơ chế khiến quỹ chủ động thua đậm năm 2025 cũng là cơ chế giúp họ thắng đậm ở những năm khác. Đó là bản chất của việc lệch khỏi chỉ số: bạn nhận cả hai chiều của canh bạc. Lập luận đầy đủ về việc thị trường kém hiệu quả có tạo lợi thế cho quản lý chủ động hay không được trình bày ở bài thị trường Việt Nam kém hiệu quả, chủ động có lợi thế không.
So sánh chi phí: khoảng cách rõ ràng hơn hiệu suất
Nếu hiệu suất là câu chuyện gây tranh cãi, chi phí thì rõ ràng hơn nhiều.
| Loại chi phí | Quỹ mở cổ phiếu chủ động | ETF chỉ số nội địa |
|---|---|---|
| Phí quản lý hằng năm | Thường 1,3–2%/năm | Thường 0,55–0,8%/năm |
| Phí mua | Có ở nhiều quỹ, tùy chính sách | Không có (thay bằng phí giao dịch chứng khoán) |
| Phí bán / phí mua lại | Có, thường giảm dần theo thời gian nắm giữ | Không có (thay bằng phí giao dịch và thuế bán) |
| Chi phí ẩn | Chi phí giao dịch nội bộ do quay vòng danh mục | Chênh lệch giá mua–bán, tracking difference |
| Cách giao dịch | Đặt lệnh qua đại lý phân phối, khớp theo phiên định kỳ | Khớp lệnh trên sàn HOSE trong phiên |
Một điểm cần nói rõ để tránh hiểu nhầm: ETF không phải là “miễn phí”. Bạn vẫn trả phí giao dịch cho công ty chứng khoán, thuế 0,1% trên giá trị bán, và chịu chênh lệch giá mua–bán trên sàn. Với quỹ ETF quy mô nhỏ, khoản chênh lệch này có thể đáng kể. Chi tiết được trình bày ở bài chi phí thực khi mua ETF.
Điểm mấu chốt: chênh lệch phí quản lý khoảng 0,7–1,3 điểm phần trăm mỗi năm là khoản mà quỹ chủ động phải vượt qua trước khi nói đến chuyện tạo thêm giá trị. Qua 20 năm, khoảng cách này cộng dồn thành con số lớn.
Đọc dữ liệu Việt Nam thế nào cho đúng?
Có bốn cạm bẫy khi diễn giải số liệu hiệu suất quỹ tại Việt Nam.
Cạm bẫy 1: lấy một năm làm kết luận. Năm 2025 quỹ chủ động thua đậm, năm 2023 nhiều quỹ thắng đậm. Cả hai đều đúng và cả hai đều không đủ để kết luận. Khung tối thiểu để đánh giá một quỹ chủ động thường là 5 năm trở lên, tốt nhất là qua trọn một chu kỳ kinh tế.
Cạm bẫy 2: so sai chỉ số. Một quỹ đầu tư vào cổ phiếu vừa và nhỏ không nên bị đo bằng VN30. Hãy tìm chỉ số phản ánh đúng phân khúc quỹ hoạt động.
Cạm bẫy 3: bỏ qua sai lệch sống sót. Các bảng xếp hạng thường chỉ liệt kê quỹ đang hoạt động. Những quỹ đã đóng cửa vì kém hiệu quả biến mất khỏi thống kê, khiến bức tranh trông đẹp hơn thực tế.
Cạm bẫy 4: nhầm tăng trưởng NAV với tổng lợi nhuận. Nếu quỹ có phân phối lợi nhuận, chỉ nhìn NAV sẽ bỏ sót phần đã chia. Luôn dùng tổng lợi nhuận (total return) khi so sánh.
Câu hỏi thường gặp
Việt Nam có báo cáo SPIVA riêng không?
Chưa. S&P Dow Jones Indices xuất bản SPIVA cho nhiều thị trường châu Á như Nhật Bản, Ấn Độ, nhưng chưa có bản riêng cho Việt Nam. Điều này có nghĩa mọi so sánh chủ động và thụ động tại Việt Nam hiện phải tự tổng hợp từ dữ liệu của FiinTrade, Fmarket hoặc factsheet từng quỹ, và chưa được hiệu chỉnh sai lệch sống sót một cách hệ thống.
Vậy nên chọn quỹ mở hay ETF?
Không có câu trả lời chung. Dữ liệu cho thấy tại Việt Nam, quỹ chủ động vẫn có giai đoạn vượt chỉ số, khác với bức tranh gần như một chiều ở Mỹ. Nhưng chi phí cao hơn là điều chắc chắn, còn hiệu suất vượt trội thì không. Lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào việc bạn có khả năng đánh giá một quỹ chủ động hay không, và bạn chấp nhận trả thêm phí để đổi lấy khả năng đó ở mức nào. Nếu chưa muốn chọn hẳn một phía, mô hình core-satellite là cách nhiều người xử lý.
BVFED đầu tư theo VN30 mà vẫn là quỹ mở, có phải quỹ thụ động không?
Cần đọc bản cáo bạch để biết chính xác quỹ đặt mục tiêu mô phỏng chỉ số hay vượt chỉ số. Một quỹ tập trung vào rổ VN30 nhưng vẫn chủ động điều chỉnh tỷ trọng giữa các mã thì không phải quỹ thụ động thuần túy. Ranh giới giữa hai nhóm không phải lúc nào cũng rõ ràng, như phân tích ở bài smart beta và ETF nhân tố.
Hiệu suất quỹ trái phiếu năm 2025 thế nào?
Nhóm quỹ trái phiếu ghi nhận kết quả tương đối đồng đều và cao hơn lãi suất tiền gửi 12 tháng. Dẫn đầu là HDBOND khoảng 7,57% và MBBOND khoảng 7,19%, theo dữ liệu Fmarket. Đây là nhóm sản phẩm khác hẳn về mục tiêu và mức rủi ro so với quỹ cổ phiếu, không nên so sánh trực tiếp. Việt Nam hiện chưa có ETF trái phiếu niêm yết, lý do được phân tích ở bài vì sao Việt Nam chưa có ETF trái phiếu.
Bắt tay làm ngay
- Lấy dữ liệu hiệu suất nhiều năm của quỹ bạn đang giữ, tối thiểu 5 năm, từ Fmarket hoặc factsheet chính thức của công ty quản lý quỹ.
- Đối chiếu với chỉ số phù hợp (VN-Index, VN30 hoặc VN100 tùy phân khúc quỹ), cùng khung thời gian, cùng là tổng lợi nhuận.
- Cộng tổng chi phí bạn đang trả trong một năm: phí quản lý cộng phí mua cộng phí bán chia đều theo thời gian nắm giữ dự kiến.
- Tự hỏi: chênh lệch hiệu suất có bù được chênh lệch phí không, tính trên nhiều năm chứ không phải năm gần nhất.
- Nếu không chắc, đọc tiếp bài về cách đọc và so sánh hiệu suất quỹ cho đúng.
Kết luận công bằng nhất từ dữ liệu hiện có: tại Việt Nam, chênh lệch chi phí giữa quỹ chủ động và ETF là điều chắc chắn và đo được, còn chênh lệch hiệu suất thì thay đổi mạnh theo từng giai đoạn thị trường. Ai quyết định trả phí cao hơn nên hiểu rõ mình đang mua khả năng gì, và khả năng đó không đi kèm bảo đảm nào.
Các bài khác trong cụm nội dung này
- Đầu tư chủ động và đầu tư thụ động khác nhau ở đâu?
- Vì sao phần lớn quỹ chủ động thua chỉ số trong dài hạn?
- Quỹ mở chủ động và ETF tại Việt Nam: phí và hiệu suất thực tế (bài này)
- Thị trường Việt Nam kém hiệu quả, quản lý chủ động có lợi thế không?
- Cách đọc và so sánh hiệu suất quỹ đầu tư cho đúng
- Chiến lược core-satellite: kết hợp quỹ chỉ số và quỹ chủ động
- Smart beta và ETF nhân tố: ranh giới giữa chủ động và thụ động
Miễn trừ trách nhiệm: Bài viết mang tính giáo dục và cung cấp thông tin, không phải khuyến nghị đầu tư cá nhân hóa. Số liệu tổng hợp từ nguồn công khai (FiinTrade, Fmarket, VnExpress và báo tài chính trong nước) cập nhật đến đầu năm 2026, có thể đã thay đổi hoặc không chính xác tuyệt đối. Việc nêu tên quỹ chỉ nhằm minh họa dữ liệu, không phải gợi ý mua hay bán. Đầu tư có rủi ro, bao gồm khả năng mất một phần vốn. Hiệu suất trong quá khứ không đảm bảo kết quả trong tương lai. Vui lòng đối chiếu bản cáo bạch, factsheet chính thức và cân nhắc tham vấn chuyên gia được cấp phép trước khi ra quyết định.
